VIP zoekt de ziel van Utrecht
Bestaat er zoiets als de ziel van een stad of dorp? Wat is die ziel dan? En vooral: waar kunnen we die vinden in Utrecht?
Onze zieltjeswinner Tjerk Ridder legt deze vragen voor aan de inwoners van de culturele hoofdsteden van Europa, al liftend met caravan zonder auto naar Istanbul (www.trekhaakgezocht.nl). Utrecht heeft immers het verse voornemen om in 2018 culturele hoofdstad van Europa te worden en vanuit die wens gaat de VIPbus op zoek naar de Utregse ziel. Welke verhalen, mensen en plekken of geuren vormen voor de inwoners en bezoekers van de stad de ziel van Utrecht?

Wijs jij ons de weg?
Op 11 februari maakte VIP een start met deze zoektocht naar de Utrechtse ziel. Bij het bankje van Cochius, de fluitist die Utrecht jarenlang opvrolijkte met zijn fluitspel, vertelt Yavanne van Tiggelen wat deze klanken voor haar tot de ziel van Utrecht maakt. In de bibliotheek waar zij als kind door de open ramen de vrolijke noten opving, spreken we meer mensen die Cochius kenden en als een dierbare herinnering koesteren. Een enthousiaste voorbijganger maakt ons attent op het ‘Cochisme’, waarvan zij jammer genoeg de precieze inhoud niet meer helemaal kan navertellen. Ook het Utrechs Archief kon ons niet meer vertellen over het Cochisme. Als jij als echte Utrechter ons hierover meer kunt vertellen, dan houden we ons aanbevolen.

VIP is benieuwd naar jouw ideeën op onze vraag over de ziel van Utrecht. De kneuterigheid en kleinschaligheid worden veel genoemd én geroemd.Voor velen is het bijonder dat je een stad zo gemakkelijk en snel op de fiets of lopend doorkruist.

Plekken waar de ziel te vinden is, blijken voor veel mensen stille plekken te zijn: het water aan de Jutfaseweg, de tuin van Karel V, de kloostergang van de Domkerk, de Nieuwegracht die ‘nog niet zo is vercommercialiseerd als de Oudegracht’, aldus een voorbijganger. Maar ook de schappelijkheid van de Utrechters werd door meerdere mensen genoemd.

Klein maar fijn
Op straat werden wij door een paar jonge voorbijgangers voor de ziel van Utrecht verwezen naar Café De Rat. De VIPbus reisde af naar dit oerUtrechtse Café in het centrum op de hoek van de Springweg voor het naadje van de kous. Oog voor mekaar blijkt er letterlijk te zijn in dit huiskamercafé waar, aldus onze tipgever, ‘Utrecht zoals het is of zoals het zou moeten zijn, namelijk doodgewoon en knettergek door elkaar’ bij elkaar komt voor een praatje, krantje en biertje. Of om op deze koude donderdagmiddag Amerikaanse toeristen te onderhouden met de geschiedenis van Utrecht of de  historische bel in dit café. Wist je dat deze bel die het plafond siert, in hetzelfde jaar en door dezelfde maker is gemaakt als de grote bel uit de Big Ben in Londen? Overigens willen de vaste bezoekers liever niet dat de faam van dit café buiten onze stadsgrenzen bekend wordt om het authentieke te koesteren. Maar hoe enthousiast de VIPbus in Utrecht ook wordt ontvangen, vermelding van dit bijzondere café op onze VIPsite betekent nog geen vermelding in de Lonely Planet….
Tegengeluiden op alle lofzangen waren er ook: ‘De ziel ontbreekt juist in de stad, daarvoor moet je de echte oude wijken in’.

Zoals altijd als de VIPbus ergens staat geparkeerd, komen voorbijgangers nieuwsgierig informeren wat we aan het doen zijn. De mindfood automatiek, deze keer gevuld met typische Utrechtse ansichtkaartjes met daarop de vraag gestempeld  ‘Wat is voor u de ziel van Utrecht?’ trekt nieuwsgierige blikken. Op het nippertje voor vertrek treffen we nog een echte Utrechter die op geheel eigen wijze zijn reactie geeft op onze zoektocht. Als een heuse operazanger met hart voor de stad brengt hij voor ons het Utrechtse volkslied ten gehore en sluit verrassend af met het voor de camera noemen van zijn girorekening om zijn talent wat aan te moedigen…hij komt er volgens ons wel.

Graven achter gevels
We eindigen de dag in het Utrechts Archief om onze bevindingen voor te leggen aan ‘professionele zielzoekers’. Anne Houk de Jong van het Utrechts Archief bevestigt daar onze voorzichtige conclusie dat het antwoord op de vraag ‘Wat is de ziel van Utrecht?’ zeer persoonlijk is. Ook blijkt het archief een enorme verzameling van feiten en foto’s te zijn waar veel mensen komen om de persoonlijke verhalen achter die feiten te reconstrueren.

Dat is precies wat de VIPbus ook beoogt: de schat aan verhalen en herinneringen achter de gevels ontrafelen en naar buiten brengen, om te delen met anderen. Ook vandaag hebben wij weer prachtige mensen ontmoet en mooie verhalen gehoord. Verhalen die mensen doen stralen en inspireren, die herinneringen naar boven brengen en mensen met elkaar in contact brengen. Deze verhalen staan meestal nergens opgeschreven, maar leven volop in de stad, en liggen voor het oprapen als je er voor open staat en de tijd voor neemt. De stad komt ermee tot leven en voor je het weet, kom je op elke hoek een ‘oude bekende’ tegen. Utrecht wordt vaak een dorp genoemd en de VIPbus vindt dat dat kleinschalige en persoonlijke van onschatbare waarde is en veel meer gezien mag worden. Het verse voornemen van de stad Utrecht om culturele hoofdstad van Europa te worden, is volgens VIP een perfecte aanleiding om de grootsheid van het kleine zichtbaar te maken en aan te moedigen. De VIPbus is volop op zoek naar manieren om daar haar eigen steentje aan bij te dragen. Manieren en ideeën die eraan bijdragen dat de geschiedenis en de inspiratie in de lucht voelbaar worden. Jij hebt daar misschien ook wel ideeën over. Laat ze  horen via info@devipbus.nl of zoek ons eens op in de VIPbus. En misschien help je wel ‘doodgewoon en knettergek’ deze prachtige verhalen zichtbaar te maken door ervoor open te staan en er de tijd voor te nemen. Dan gaat Utrecht in al zijn facetten volgens ons nog meer leven.

Utrecht vroeger en nu
Op 18 maart vervolgt de VIPbus haar zoektocht naar de ziel. We werden gemaild door een oud-studente, lichting 1956. Zij bleek wel in te zijn voor een VIPbusrit om oude herinneringen uit Utrecht met ons tot leven te brengen. En daar kan VIP dan wel weer iets mee. Utrecht is studentenstad bij uitstek. Studenten komen en gaan en Utrecht blijft bestaan. Welke band hebben studenten dan eigenlijk met de stad? En is die band tegenwoordig anders dan pakweg vijftig jaar geleden? In onze zoektocht naar de ziel van Utrecht, stelt VIP deze vragen op 18 maart aan oud-studenten en huidige studenten. Naar welke mensen, mythes en monumenten wijzen zij VIP vandaag de weg?