Utrecht, a place worth caring for.

Er hangt een zoete geur in de bus. Kok Jitske is bezig achter het gasfornuis om kleine pannenkoekjes te bakken. Met het slaapzand nog in de ogen druppelen de genodigden architecten en stedenbouwkundigen één voor één de VIPbus binnen om een plaatsje te zoeken aan de ontbijttafel. De grote thee en koffiepotten op tafel gaan rond terwijl de gasten zich aan elkaar voorstellen.

Pauline Terreehorst is een bekende naam in Utrecht.  De voormalig directrice van het Centraal Museum schoof samen met haar dochter Lara aan tafel. Andere aanwezigen waren Anne Seegers van Aorta, Stephen Lewis, Directeur concepting bij TCN en Thijs van Spaandonk, architect in de dop en andere knappe-architecten-koppen. De gasten zijn gekomen om te praten over architectuur en publieke ruimte, gezien door de lokale bril van Utrecht.

Lekker smikkelen
Tjitske heeft zich flink uitgesloofd. Van de aardbeiensmoothy tot de kaneelbroodjes, alles is zelfgemaakt en biologisch. Terwijl wij smullen van scrambled eggs met bieslook uit de tuin van Tjitske start Dennis de vodcast van de website www.TED.com. TED staat voor Technologie, Education en Design. Hier en daar hoor je gekauw en geslik, verder is het stil. De film begint.

Place worth caring for
James Howard Kunstler, een Amerikaanse criticus, doet zijn verhaal voor een volle zaal Amerikanen op het jaarlijkse TED congres: The Tragedy of Suburbia by James Howard Kunstler
Hij spreek over de slechte kwaliteit van de openbare ruimte in Amerika. Tijdens zijn betoog toont hij aansprekende en komische voorbeelden. We zien een schoolgebouw dat verdacht veel weg heeft van een gevangenis, grauwe woningblokken zonder enig gevoel voor sfeer en een verdrietig plantje, verdwaalt in een zee van beton. ‘Er zijn zoveel plekken in Amerika die zo waardeloos zijn dat je er niets om geeft’, aldus Howard. ‘We moeten plekken creëren waar mensen willen zijn, waar mensen om geven en van houden. Een van de oplossingen die Howard aandraagt is om meer lokaal te gaan leven.  ‘We moeten dichter bij ons werk gaan wonen, en dichter bij elkaar. Wees geen consument, maar een burger, met plichten en verantwoordelijkheden.’
Terwijl de verse kaneelbroodjes rondgaan begint de discussie. Terreehorst is niet van mening dat de visie van Howard losgelaten kan worden op Utrecht. ‘Deze man is een karikatuur’, aldus Terreehorst. ‘Het is een typisch Amerikaans voorbeeld.’ Thijs van Spaandonk is het daar niet mee eens. ‘We hebben nog steeds illusies. Net als de Amerikanen hebben wij de mythe van het ‘buiten wonen’. We bouwen grote buitenwoningen in bebouwde gebieden. Deze video laat geen typisch Amerikaanse problemen zien, maar ook thema’s waar wij mee worstelen.’

Barbapapastad
Of het nu gaat om een straat met chique herenhuizen of een wijk met hoge flats, uiteindelijk gaat het erom dat de bewoners er met plezier leven. De wijk moet een ziel hebben, bewoners moeten hart hebben voor hun leefomgeving. Dennis noemde daarom het belang van de lokale en persoonlijke aandacht. ‘Lokale ondernemers moeten meer gestimuleerd worden. Een lokale groenteboer of winkelier kan helpen om het gemeenschapsgevoel in de wijk terug te brengen.’ Stephen van TCN vindt ook dat dergelijke initiatieven mogelijk moeten zijn. ‘We moeten de stad flexibel maken, en vrije ruimte faciliteren’, aldus Stephen. Dennis introduceerde daarop de term ‘Barbapapastad’. Een soepele stad die mee verandert met haar tijd en de behoeftes en wensen van haar inwoners.
Er valt aan Utrecht van alles op te merken. Je kunt slopen, verbouwen, renoveren, en dat doen we ook. ‘Maar waarom willen we eigenlijk dat alle plekken in de stad mooi zijn?’, vraagt Stephen zich af. ‘We hebben in Utrecht een paar prachtige plekken. Focus je daar op, misschien is dat al voldoende. De diversiteit in de stad is als een Perzisch tapijt, alles bij elkaar vormt één mooi geheel.’
Utrecht doet het dus helemaal niet zo slecht. Ook niet alles hoeft perfect te zijn. We moeten ons richten op de kwaliteit van de diverse wijken en accepteren dat er ook minder mooie stukken in de stad zijn, dat hoort er eigenlijk gewoon bij.

Warm, warmer, heet!
Voordat de gasten de VIPbus verlieten, vertelden ze op welke plekken in Utrecht ze het liefst zijn, en welke plekken ze liever mijden. Met die informatie ging de VIPcrew aan de slag. Zij schreven op kleurrijke stickers hun waardering of commentaar voor een bepaalde Utrechtse locaties. Met de VIPbus karden ze kriskras door de stad om diverse plekken te voorzien van die tijdelijke stickers. Geslaagde plekken kregen een sticker met ‘ziel’, minder fijne plaatsen moesten het doen met het etiket ‘zielig’. Het stationsgebied werd omgetoverd in een spannend terrein. Met ‘lauwe’ en ‘warme’ stickers werden reizigers de ‘goede’ kant opgestuurd. Het Moreelse Park, waar de parade staat, kreeg een prachtige sticker waar ‘krachtpark’ op stond. Normaal willen alleen maar junkies rondhangen op het gras van het Moreelse Park, maar nu de parade er is, wil iedereen er zijn’, vertelt Sebastiaan Ter-Burg de fotograaf-filmer die dit VIPmoment vastlegde ‘Een event of gebeurtenis kan de ziel van een plek compleet veranderen.’

Klik hier voor alle foto’s.

Tekst: Anne Kroon / Fotografie: Sebastiaan Ter Burg